Stalowa wieża na szczycie Kalenicy w Górach Sowich to jeden z tych obiektów, które widać z daleka i które od razu zapadają w pamięć. Dwudziestometrowa konstrukcja kratownicowa z 1933 roku wygląda trochę jak szyb górniczy, a trochę jak industrialny pomnik modernizmu – i właśnie to czyni ją wyjątkową. Stoi na trzecim co do wysokości szczycie tego pasma (964 m n.p.m.), oferując widoki, które sięgają od Karkonoszy ze Śnieżką po Masyw Śnieżnika.
Warto wiedzieć, że szczyt Kalenicy jest dość płaski i porośnięty lasem, więc bez wieży nie zobaczyłoby się praktycznie nic. To właśnie dlatego w latach 30. XX wieku członkowie Towarzystwa Sowiogórskiego z Bielawy postanowili wznieść tutaj punkt widokowy.
- niesamowite widoki na Karkonosze
- historia budowy z lat 30.
- dwa poziomy widokowe
- rezerwat przyrody u podnóża
- łatwy dostęp szlakiem z Przełęczy Jugowskiej
Historia budowy wieży na Kalenicy
Cała historia powstania tej konstrukcji jest całkiem ciekawa. Wieżę zaprojektowano i wykonano w 1932 roku w warsztacie ślusarskim Kurta Steuera w Bielawie. Zanim jednak elementy trafiły na szczyt, zmontowano całą konstrukcję na podwórzu warsztatu – chodziło o sprawdzenie stabilności i upewnienie się, że wszystko pasuje. Dopiero po tych próbach wieżę rozebrano i wiosną 1933 roku przewieziono konnymi wozami na Kalenicę.
Transport musiał być nie lada wyzwaniem. Trzeba sobie wyobrazić wozy zaprzężone w konie, ciągnące po górskich drogach stalowe elementy dwudziestometrowej konstrukcji. Montaż na miejscu trwał kilka miesięcy, a uroczyste otwarcie nastąpiło 2 czerwca 1933 roku. Z tej okazji w gazecie „Wędrowiec Gór Sowich” ukazał się nawet okolicznościowy wiersz.
Do 1945 roku wieża nosiła nazwę Hindenburgturm – na cześć ówczesnego prezydenta Republiki Weimarskiej Paula von Hindenburga. Przed wojną szczyt Kalenicy określano także mianem Turmberg (Wieżowa Góra) lub Kuhberg (Krowia Góra).
Co zobaczysz z wieży widokowej
Na szczyt wieży prowadzi 70 metalowych schodów. Konstrukcja ma dwie platformy widokowe – pierwszą na wysokości 14 metrów, drugą na 20 metrów. Po remoncie z 2022 roku schody są w doskonałym stanie – wcześniej zardzewiałe i skrzypiące elementy naprawdę potrafiły przyspieszyć bicie serca niejednemu turyście.
Widoki z góry są naprawdę rozległe. W dobrą pogodę widać Karkonosze ze Śnieżką, Góry Kamienne, Wałbrzyskie, Bardzkie i Złote, a także Masyw Śnieżnika i Ślężę. Rozciąga się stąd panorama na Kotlinę Kłodzką, Kotlinę Dzierżoniowską i Przedgórze Sudeckie. Wieża jest widoczna z większości okolicznych wzniesień i dziś stanowi jeden z symboli Gór Sowich.
U podnóża wieży znajduje się miejsce wypoczynkowe z wiatą i stołami – dobry punkt na odpoczynek przed lub po wejściu na konstrukcję. Warto też wiedzieć, że wierzchołek góry objęty jest rezerwatem przyrody „Bukowa Kalenica”, gdzie rośnie skarłowaciały las bukowy – efekt trudnych warunków panujących na tej wysokości.
Szlaki na szczyt Kalenicy
Najczęściej wybieraną trasą jest podejście od Przełęczy Jugowskiej czerwonym szlakiem. To bardzo przyjemna, niezbyt stroma wędrówka, która zajmuje około godziny. Po drodze można wstąpić do Schroniska Zygmuntówka – tam między innymi dostępna jest pieczątka Korony Gór Polski dla kolekcjonerów.
Inny wariant to szlak z Przełęczy Woliborskiej, gdzie znajduje się niewielki parking. Przewyższenie wynosi około 364 metry, co czyni tę trasę stosunkowo łatwą – idealną dla rodzin z dziećmi czy osób szukających spokojnej górskiej wycieczki. Niektórzy wybierają też dłuższą pętlę z niebieskim szlakiem przez Bielawską Polankę – całość zajmuje wtedy 3-4 godziny.
Zimą trasy na Kalenicę nabierają innego charakteru. Śnieg pochłania więcej energii, ale za to krajobraz potrafi być naprawdę malowniczy – szczególnie gdy wszystko pokrywa szadź.
Architektura i modernistyczna forma
Wieża to konstrukcja kratownicowa z kutego żelaza – przykład funkcjonalizmu i modernizmu z okresu międzywojennego. Na pierwszy rzut oka rzeczywiście kojarzy się z wieżą szybu górniczego, co nie jest przypadkiem – taki styl był wtedy bardzo popularny w regionach przemysłowych Dolnego Śląska.
Po 1945 roku budowla niszczała przez dziesiątki lat. Dopiero w latach 90. XX wieku przeprowadzono pierwszy poważny remont. Kolejna renowacja miała miejsce w 2022 roku i obejmowała wzmocnienie konstrukcji, piaskowanie oraz zabezpieczenie antykorozyjne. Dzięki temu wieża prezentuje się dziś naprawdę dobrze i nie budzi obaw o bezpieczeństwo.
Zanim wieża stanęła na Kalenicy, rozważano jej budowę na szczycie Popielaka, gdzie wcześniej istniały już dwie drewniane wieże widokowe. Ostatecznie wybrano jednak Kalenicę – teren należał wówczas do dóbr hrabiego Adolfa Seidlitza-Sandretzky’ego z Roztocznika.
Dla kogo jest ta wycieczka
Kalenica to dobry wybór dla praktycznie każdego. Trasy nie są wymagające technicznie, więc poradzą sobie nawet młodsze dzieci – oczywiście pod warunkiem, że są przyzwyczajone do chodzenia. Miłośnicy widoków znajdą tutaj rozległe panoramy Sudetów, a osoby zainteresowane historią mogą docenić międzywojenny modernizm stalowej konstrukcji.
To także świetny cel na zimową wycieczkę – choć wtedy trzeba liczyć się z większym wysiłkiem i zmienną pogodą. Latem okolica przyciąga rodziny szukające spokojnych, leśnych szlaków z konkretnym celem do osiągnięcia.
Informacje praktyczne – ceny, godziny, dojazd
Wejście na wieżę jest całkowicie darmowe i dostępne przez cały rok. Nie ma żadnych ograniczeń czasowych – można wejść o każdej porze dnia.
Dojazd: Najwygodniej dojechać samochodem na Przełęcz Jugowską, gdzie znajduje się duży parking – to najczęstszy punkt startowy dla wycieczek na Kalenicę. Alternatywnie można zaparkować na Przełęczy Woliborskiej (mniejszy parking) lub w Bielawie przy Leśnym Dworku, jeśli ktoś planuje dłuższą trasę.
Czas potrzebny na wycieczkę: Samo podejście z Przełęczy Jugowskiej to około godziny marszu. Warto doliczyć czas na podziwianie widoków z wieży i ewentualny odpoczynek – łącznie można zaplanować 2-3 godziny. Dłuższe warianty tras z pętlą przez Bielawską Polankę zajmą 3-4 godziny.
Co zabrać: Standardowe górskie obuwie, coś do picia, w zimie ciepłe ubrania i może raki – w zależności od warunków. Na szczycie bywa wietrznie, więc warto mieć kurtkę nawet latem.
Wieża znajduje się w gminie Bielawa, a okolica należy do mniej uczęszczanych części Gór Sowich – nie ma tutaj tłumów jak w bardziej znanych lokalizacjach turystycznych. To dobra wiadomość dla tych, którzy cenią sobie spokój na szlaku.